Voor- en nadelen van fiscaal partnerschap

Wat is fiscaal partnerschap?

Fiscaal partnerschap is een fiscale status in de inkomstenbelasting waarbij jullie (meestal) samen aangifte doen en bepaalde posten vrij mogen verdelen. Denk aan het saldo van de eigen woning, giften en specifieke zorgkosten. De verdeling mag elke verhouding hebben zolang het totaal 100% is.

Daardoor kun je aftrek vaak bij het hoogste inkomen plaatsen, wat de teruggaaf kan vergroten. Er zit ook een keerzijde: de Belastingdienst berekent drempelbedragen voor sommige aftrekposten op basis van het gezamenlijke inkomen. Bij hogere inkomens wordt de drempel dus hoger en blijft er minder aftrek over. Daarnaast kan fiscaal partnerschap effect hebben op heffingskortingen en op toeslagen, omdat die vaak naar het gezamenlijke inkomen kijken. Je kunt kiezen om het hele jaar partner te zijn.

Wanneer ben je een fiscaal partner?

De Belastingdienst ziet jullie als fiscaal partners als jullie getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben. Zonder huwelijk kan het ook: samen op één adres wonen én een notarieel samenlevingscontract, samen een kind hebben (of het kind van de ander erkennen), of samen eigenaar zijn van een woning waarin jullie wonen. Ook kan een registratie als partners in een pensioenregeling voldoende zijn.

Was je het vorige jaar al fiscaal partner en woon je nog samen, dan loopt het vaak door. In samengestelde gezinnen kan een minderjarig kind op hetzelfde adres ook meetellen. Je kunt per kalenderjaar soms kiezen om het hele jaar als fiscaal partners te worden gezien, ook als de situatie pas later begon. Controleer dit in je aangifte.

Welke aftrekposten vervallen bij fiscaal partnerschap?

Strikt genomen vervallen aftrekposten niet doordat je fiscaal partner wordt. Wat verandert, is dat je een set ‘gemeenschappelijke’ posten vrij mag verdelen, terwijl sommige berekeningen juist zwaarder worden door het gezamenlijke inkomen. Dit zijn voorbeelden van posten die je wél tussen partners mag schuiven in de aangifte:

• het saldo van de eigen woning (bijvoorbeeld hypotheekrente en eigenwoningforfait)

• aftrek vanwege geen of een kleine eigenwoningschuld

• de gezamenlijke grondslag sparen en beleggen (box 3)

• betaalde partneralimentatie en andere onderhoudsverplichtingen

• specifieke zorgkosten

• giften

• restant persoonsgebonden aftrek uit vorige jaren

Waar je wél scherp op moet zijn: hebben jullie twee koopwoningen en wonen jullie samen in één woning, dan geldt hypotheekrenteaftrek maar voor één eigen woning. Daarnaast kunnen drempels, zoals bij zorgkosten, hoger uitvallen doordat het gezamenlijke inkomen meetelt.

Voordelen van fiscaal partnerschap

Aftrekposten toewijzen aan hoogste inkomen

Bij fiscaal partnerschap mag je zogeheten gemeenschappelijke inkomensbestanddelen vrij verdelen. Dat gaat onder meer over het saldo van de eigen woning (hypotheekrente en eigenwoningforfait), giften en specifieke zorgkosten. Je hoeft dus niet strak vast te houden aan wie de kosten betaalde. Praktisch: zet zoveel mogelijk aftrek bij de partner met het hoogste belastbare inkomen, zodat de aftrek tegen een hoger tarief werkt. Dit loont vooral bij grote posten, zoals hypotheekrente, alimentatiebetalingen of een restant persoonsgebonden aftrek uit eerdere jaren. In de aangifte mag elke verdeling, zolang jullie samen op 100% uitkomen; je kunt dit later nog aanpassen binnen de termijn.

Heffingsvrij vermogen in box 3 kan gunstiger uitpakken

Fiscaal partners mogen hun bezittingen en schulden in box 3 samen nemen. Daardoor geldt het heffingsvrije vermogen voor jullie samen, waardoor je pas later box-3-belasting betaalt. Ook kun je de verdeling van de gezamenlijke grondslag sparen en beleggen in de aangifte schuiven naar de partner met de meest gunstige uitkomst. Bedragen veranderen per jaar en bij grote vermogens kan het juist betekenen dat je sneller boven de vrijstelling uitkomt. Reken daarom beide varianten door vóór je de aangifte indient, zeker als één van jullie veel spaargeld, beleggingen of schulden heeft. Een kleine verschuiving kan al verschil maken in de aanslag.

Hogere vrijstellingen bij schenken en erven

Partners hebben in de schenk- en erfbelasting vaak een hogere vrijstelling dan niet-partners. In de praktijk betekent dat dat een schenking of erfenis tussen partners sneller (deels) onbelast blijft. Dit kan meespelen als jullie vermogen willen overdragen of als één van jullie een erfenis verwacht. Let op: de definitie van ‘partner’ voor schenk- en erfbelasting kan afwijken van de inkomstenbelasting; soms moet je bijvoorbeeld een notarieel samenlevingscontract hebben of aan extra voorwaarden voldoen. Check daarom de regels en de jaarlijkse vrijstellingen voordat je iets vastlegt. Zo voorkom je dat je achteraf alsnog belasting betaalt doordat je niet als partner telt.

Heffingskortingen kunnen beter uitpakken bij één laag inkomen

Heeft één van jullie weinig of geen inkomen, dan kan fiscaal partnerschap voordeel geven via heffingskortingen. In sommige situaties kan de minstverdienende partner een deel van de algemene heffingskorting uitbetaald krijgen via de partner met voldoende belasting om te verrekenen. Dat kan prettig zijn bij eenverdieners of tijdens een periode van studeren, ouderschapsverlof of ziekte. De precieze hoogte hangt af van leeftijd, inkomen en het jaar. Verwacht geen wonderen: de uitbetaling is de laatste jaren afgebouwd en is niet voor iedereen beschikbaar. Controleer in de aangifte wat er mogelijk is. Laat het desnoods proefberekenen voordat je definitief indient voor jullie.

Nadelen van fiscaal partnerschap

Toeslagen kunnen dalen of wegvallen

Veel mensen kijken alleen naar de inkomstenbelasting, maar bij fiscaal partnerschap kan je toeslagpositie verslechteren. Huurtoeslag, zorgtoeslag, kinderopvangtoeslag en kindgebonden budget hangen af van het gezamenlijke inkomen. Zodra jullie partners zijn, telt het inkomen van beide personen mee. Als één van jullie meer verdient, kan de toeslag lager worden of helemaal wegvallen. Dat effect kan groter zijn dan het belastingvoordeel dat je met aftrekverdeling haalt. Reken dit dus mee, vooral als je nu toeslagen ontvangt. Een ‘goed’ fiscaal resultaat in de aangifte kan netto toch tegenvallen. Maak daarom vooraf een proefberekening en kijk naar het jaarinkomen in plaats van maandloon.

Box 3 kan juist duurder worden

Het samenvoegen van spaargeld en beleggingen in box 3 is niet altijd prettig. Ja, jullie vrijstelling telt samen, maar als één van jullie al dicht bij de grens zat, kan het totale vermogen daarboven komen. Dan betaal je meer box-3-heffing dan wanneer je geen partners zou zijn. Bovendien kan de verdeling van de box-3-grondslag invloed hebben op andere berekeningen in je aangifte, zoals de toerekening van rendement. Dit vraagt dus om rekenen, niet gokken. Hebben jullie grote verschillen in vermogen of schulden, test meerdere verdelingen voordat je indient. Zonder check loop je het risico dat de aanslag achteraf hoger uitpakt.

Twee koopwoningen: maar één keer hypotheekrenteaftrek

Hebben jullie allebei een koopwoning en gaan jullie in één woning samen wonen, dan kan de hypotheekrenteaftrek binnen het fiscaal partnerschap maar voor één eigen woning gelden. De andere woning wordt dan vaak geen ‘eigen woning’ meer voor de inkomstenbelasting en valt meestal in box 3. Gevolg: de rente op die tweede woning levert geen aftrek meer op en je kunt zelfs belasting betalen over het vermogen in die woning. Dit is een harde tegenvaller als je dacht twee keer aftrek te houden. Zeker bij tijdelijk dubbel bezit of latere verkoop is dit punt vaak onderschat. Rond dit goed af.

Hogere drempels kunnen aftrek verkleinen

Bij fiscaal partnerschap worden drempelbedragen voor sommige aftrekposten gebaseerd op jullie gezamenlijke drempelinkomen. Dat zie je bij specifieke zorgkosten: hoe hoger het gezamenlijke inkomen, hoe hoger de drempel voordat je iets mag aftrekken. Daardoor kan dezelfde uitgave bij partners minder aftrek opleveren dan wanneer je alleen aangifte doet. Dit geldt ook voor posten met gezamenlijke berekeningen en voor de vraag in welk jaar je kosten het beste kunt nemen. Het voordeel van verdelen kan dus worden opgeslokt door een hogere drempel. Dit is precies waarom ‘even samen aangifte doen’ een slechte reflex is. Laat cijfers beslissen, niet puur op gevoel.