Het is de schrik van veel ouders en afgestudeerden: de studieschuld bij DUO. Jarenlang was de rente 0%, waardoor veel studenten maximaal leenden zonder zorgen. Maar de tijden zijn veranderd. De rente stijgt en de regels rondom hypotheken worden strenger. Als ouder zie je dit gebeuren en misschien voel je de behoefte om bij te springen. Je wilt immers dat je kind een vliegende start maakt op de woningmarkt en niet jarenlang vastzit aan maandelijkse lasten.
Toch is “gewoon even de schuld betalen” niet altijd de slimste of voordeligste optie. Er komt veel bij kijken: schenkbelasting, de eigen financiële toekomst van de ouders en de vraag of aflossen financieel wel rendabel is.
Emotie versus rekenmachine: Is de studieschuld aflossen wel slim?
De eerste stap is niet de portemonnee trekken, maar de rekenmachine pakken. Veel ouders en kinderen willen aflossen vanuit een emotioneel gevoel: “schulden zijn slecht”. Dat is vaak waar, maar bij een studieschuld ligt het genuanceerder. De voorwaarden van DUO zijn namelijk veel soepeler dan die van een bank. Als je kind bijvoorbeeld een laag inkomen heeft, hoeft er vaak minder of zelfs niets te worden terugbetaald.
Daarnaast moet je kijken naar de rente. Is de rente op de studieschuld lager dan het rendement dat je behaalt op spaargeld of beleggingen? Dan kan het financieel slimmer zijn om het geld niet in de schuld te stoppen, maar het te laten groeien op een spaar- of beleggingsrekening. Het klinkt gek, maar zolang het rendement op je vermogen hoger is dan de rente die DUO vraagt, “verdien” je geld door niet af te lossen. Het is belangrijk om deze rekensom samen met je kind te maken voordat je actie onderneemt.
Let op de schenkbelasting en vrijstellingen
Als je besluit om een groot bedrag over te maken naar je kind om de schuld in één keer af te lossen, komt de Belastingdienst om de hoek kijken. Je mag namelijk niet onbeperkt geld geven aan je kinderen. Doe je dit wel, dan moet je kind schenkbelasting betalen, en dat is zonde van het geld. Er gelden jaarlijkse vrijstellingen.
In 2024 en 2025 ligt de jaarlijkse vrijstelling rond de € 6.600 (check altijd de actuele bedragen bij de Belastingdienst). Daarnaast is er een eenmalig verhoogde vrijstelling voor kinderen tussen de 18 en 40 jaar, die vrij besteed mag worden. De bekende “Jubelton” (belastingvrije schenking voor een huis) is afgeschaft, maar de algemene eenmalige verhoogde vrijstelling van ongeveer € 31.000 bestaat nog wel. Door slim gebruik te maken van deze potjes en schenkingen te spreiden over meerdere jaren (bijvoorbeeld in december en januari), kun je grote bedragen overdragen zonder belasting te betalen.
De invloed van de studieschuld op een hypotheek
De belangrijkste reden waarom ouders nu vaak willen helpen met aflossen, is de huizenmarkt. Een studieschuld weegt zwaar mee als je kind een huis wil kopen. Banken kijken naar de oorspronkelijke schuld (of in het nieuwe stelsel naar de actuele stand, afhankelijk van de regels) om te bepalen hoeveel iemand mag lenen. De impact is vaak groter dan de schuld zelf.
In de onderstaande tabel zie je een fictief voorbeeld van hoe een schuld de hypotheekruimte beperkt:
| Situatie | Studieschuld | Invloed op maximale hypotheek (indicatie) |
| Scenario A | € 0 | Geen invloed (volledige leencapaciteit) |
| Scenario B | € 15.000 | Hypotheek valt ca. € 15.000 – € 25.000 lager uit |
| Scenario C | € 30.000 | Hypotheek valt ca. € 30.000 – € 50.000 lager uit |
Let op: De exacte factor hangt af van de actuele rentestand en het inkomen, maar vaak telt de schuld 1-op-1 of zelfs zwaarder mee. Als je kind door de schuld net dat leuke appartement niet kan kopen, is aflossen door ouders vaak de beste investering in hun toekomst.
De Familiebank constructie
Je hoeft het geld niet per se te schenken; je kunt het ook lenen. Dit noem je een “Familiebank”. Hierbij lenen de ouders het geld aan het kind om de studieschuld bij DUO af te lossen. Jullie stellen samen een leenovereenkomst op met een rentepercentage en afspraken over terugbetaling. Dit klinkt zakelijk, maar het biedt fiscale voordelen en flexibiliteit binnen het gezin.
Het voordeel is dat de rente die je kind betaalt, in de familie blijft in plaats van naar de overheid gaat. Ouders kunnen vervolgens besluiten om de ontvangen rente (deels) weer terug te schenken aan het kind, binnen de jaarlijkse schenkingsvrijstelling. Let wel op: omdat een lening voor een studieschuld geen “woningfinanciering” is (box 1), is de rente die het kind aan de ouders betaalt fiscaal niet aftrekbaar voor de inkomstenbelasting. Dit is een belangrijk verschil met een familiehypotheek voor een huis.
Box 3 vermogen en toeslagen
Als je als ouder helpt door geld te geven, heeft dit invloed op het vermogen van je kind. Zodra de studieschuld weg is en er misschien zelfs spaargeld overblijft, kan het vermogen van je kind in “Box 3” (sparen en beleggen) terechtkomen. Boven een bepaalde grens (het heffingsvrij vermogen, ongeveer € 57.000) moet er vermogensbelasting worden betaald.
Nog belangrijker is de invloed op toeslagen. Voor de zorgtoeslag en huurtoeslag gelden vermogensgrenzen. Heeft je kind te veel spaargeld (of vermogen) na jouw schenking? Dan kan het recht op toeslagen vervallen. Een studieschuld zelf mag je in mindering brengen op je vermogen in Box 3, dus het hebben van een schuld “helpt” soms om onder de vermogensgrens te blijven. Door de schuld af te lossen, valt dit voordeel weg. Reken dit dus goed door om vervelende verrassingen met de Belastingdienst te voorkomen.
Gespreid de studieschuld aflossen versus “Lump Sum”
Moet je alles in één keer betalen (lump sum) of maandelijks bijspringen? Alles in één keer aflossen geeft direct rust en mentale vrijheid. De schuld is weg, het dossier is gesloten. Dit is vaak prettig als je kind op korte termijn een huis wil kopen en de schuldverklaring schoon moet zijn.
Echter, maandelijks bijspringen kan financieel veiliger zijn voor de ouders. Je maakt dan elke maand het bedrag over dat je kind aan DUO moet betalen. Dit voelt minder als een grote “aderlating” op je eigen bankrekening. Bovendien blijf je met maandelijkse bedragen bijna altijd onder de grens van de schenkbelasting. Het nadeel is dat de schuld officieel blijft bestaan. Voor een hypotheekaanvraag blijft de last dus meetellen, tenzij je met de bank kunt aantonen dat de schuld bijna weg is, maar dat is vaak een lastig gesprek.
Denk aan je eigen oude dag als ouder
Een klassieke fout die liefhebbende ouders maken, is te veel weggeven. “Wij redden ons wel,” wordt er vaak gedacht. Maar je moet als ouder ook rekening houden met je eigen pensioen, mogelijke zorgkosten in de toekomst en inflatie. Geld dat je nu weggeeft aan DUO, is definitief weg. Je kunt het niet meer terugvragen als je zelf onverwacht hoge kosten krijgt of als je pensioen tegenvalt.
Financieel planners adviseren vaak: “Zet eerst je eigen zuurstofmasker op, voordat je het kind helpt.” Maak een planning voor de komende twintig jaar. Heb je voldoende buffer? Is je eigen huis afbetaald? Pas als je zeker weet dat je het geld écht kunt missen, is het verstandig om grote bedragen te schenken voor de studieschuld. Een schenking is onomkeerbaar; een lening (familiebank) kun je eventueel nog aanpassen of opschorten in tijden van nood.
Gelijkheid tussen je kinderen bij het aflossen
Heb je meerdere kinderen? Dan kan het aflossen van de studieschuld van één kind leiden tot scheve gezichten. Misschien heeft het ene kind jarenlang zuinig geleefd en nauwelijks geleend, terwijl het andere kind maximaal heeft geleend en flink heeft genoten van het studentenleven. Als je dan als ouder de schuld van het “lenende” kind afbetaalt, voelt dat voor het “zuinige” kind als een straf voor goed gedrag.
Dit is een lastig gespreksonderwerp aan de keukentafel. Hoe trek je dit recht? Krijgt het andere kind een vergelijkbaar bedrag als schenking voor een huis of op een spaarrekening? Het is belangrijk om hier open over te zijn. Maak duidelijke afspraken en leg eventueel vast dat schenkingen worden verrekend met de erfenis later. Dit voorkomt ruzies in de toekomst en zorgt ervoor dat je hulp als rechtvaardig wordt ervaren door alle kinderen.
De psychologische waarde van zelf de studieschuld betalen
Er is ook een opvoedkundig aspect. Sommige ouders vinden het belangrijk dat hun kind leert dat lenen geld kost en dat je verplichtingen moet nakomen. Door de schuld zomaar “weg te poetsen”, ontneem je het kind misschien een belangrijke financiële levensles. Het dragen van verantwoordelijkheid voor eigen keuzes (zoals lenen) hoort bij volwassen worden.
Je kunt ook kiezen voor een tussenweg. Bijvoorbeeld: het kind betaalt zelf de basisaflossing, maar de ouders betalen de rente als die erg hoog wordt. Of: het kind lost zelf af zolang het salaris laag is, en de ouders springen bij zodra er een concreet doel is, zoals een huis kopen. Hiermee houd je het kind verantwoordelijk, maar bied je wel een vangnet en ondersteuning op de momenten dat het er echt toe doet.
Leg alles goed vast
Of je nu kiest voor schenken, lenen of periodiek betalen: leg het vast. Zeker in het geval van een lening (familiebank) is een contract noodzakelijk voor de Belastingdienst. Maar ook bij schenkingen is het verstandig om op papier te zetten wat de bedoeling is. Is het een voorschot op de erfenis? Moet het worden ingebracht in een huwelijksgemeenschap of juist niet (uitsluitingsclausule)?
Een uitsluitingsclausule zorgt ervoor dat, mocht je kind ooit gaan scheiden, de schenking niet voor de helft naar de ex-partner gaat. Dit is bij het aflossen van een studieschuld soms lastig te visualiseren (het geld is immers al “weg” naar DUO), maar juridisch gezien nog steeds relevant bij de verdeling van vermogen. Een simpel contract of een notariële akte kan veel ellende voorkomen. Goede afspraken zorgen voor rust, zowel bij jou als bij je kind.