Financieel adviseur bij samenwonen op latere leeftijd

Liefde kent geen leeftijd. Het is prachtig om te zien: cliënten die na een scheiding of het overlijden van een partner opnieuw het geluk vinden. De “roze wolk” is er, net als bij twintigers. Maar financieel gezien is de situatie bij opnieuw samenwonen op latere leeftijd totaal anders dan wanneer je jong en onbezorgd start.

Als twintigers start je vaak samen op “nul”. Je bouwt samen op. Als vijftiger, zestiger of zeventiger start je niet op nul. Je hebt een leven achter de rug. Je brengt een “financiële rugzak” mee: een eigen woning met overwaarde, een pensioenpot, een onderneming, en – het allerbelangrijkste – kinderen uit een eerdere relatie.

Hoe voeg je die twee gevulde rugzakken samen zonder dat er ruzie, fiscale problemen of onterfde kinderen ontstaan? Als financieel adviseur bij opnieuw samenwonen help ik stellen om de zakelijke kant van de liefde goed te regelen. Want juist als je veel te verliezen hebt (vermogen tussen de € 500.000 en € 5 miljoen), is goede planning essentieel voor de harmonie.

Het verschil tussen jong samenwonen en ‘senior’ samenwonen

Het grote verschil zit in de vermogensscheefgroei. Op latere leeftijd zijn de financiële posities zelden gelijk. De één heeft een afbetaald huis van 8 ton, de ander huurt of heeft een restschuld. De één is DGA met een goed gevuld pensioen in eigen beheer, de ander heeft alleen AOW en een klein pensioentje.

Ga je zomaar samenwonen zonder afspraken? Dan kunnen er onbedoelde vermogensverschuivingen plaatsvinden. De fiscus kan meegenieten (schenkbelasting) of bij een onverhoopte relatiebreuk staat de meest vermogende partner zwak. Een financieel planner brengt deze ongelijkheid in kaart en adviseert hoe je dit eerlijk vastlegt.

De woonsituatie: Jouw huis, mijn huis of een nieuw huis?

Dit is vaak het eerste en grootste struikelblok. Er zijn drie scenario’s, elk met zijn eigen fiscale haken en ogen:

• Intrekken bij de ander: De één trekt bij de ander in. Betaalt de intrekker “huur”? Of koopt hij zich in? Let op: als je je inkoopt, krijg je te maken met overdrachtsbelasting. En wat doe je met de overwaarde van het verkochte huis van de intrekker in verband met de fiscale bijleenregeling?

• Beide huizen aanhouden: Soms kiezen stellen voor “latten” of leven in twee huizen. Dit heeft gevolgen voor de hypotheekrenteaftrek (die geldt maar voor één hoofdverblijf) en box 3 belasting.

• Samen iets nieuws kopen: Jullie verkopen beide woningen en kopen samen een droomhuis. Maar als partner A € 400.000 inlegt en partner B € 100.000, is de eigendomsverhouding scheef. Hoe leg je vast dat partner A bij verkoop zijn inleg terugkrijgt plus eventuele waardeontwikkeling?

Een financieel planner rekent deze scenario’s voor je door, zodat je weet wat de netto maandlasten zijn en hoe je eigendomsverhoudingen vastlegt bij de notaris.

Bescherming van het erfdeel bij een nieuwe partner op latere leeftijd

Dit is het meest emotionele punt. Bij opnieuw samenwonen op latere leeftijd is de grootste angst vaak: “Gaat mijn erfenis straks naar de nieuwe vriendin van papa, in plaats van naar ons?”

Zonder testament of samenlevingscontract geldt het wettelijk erfrecht soms niet, of juist wel op een manier die je niet wilt.

• Als jullie trouwen in gemeenschap van goederen (of beperkte gemeenschap), wordt de nieuwe partner vaak eigenaar van de helft van jouw vermogen. Bij jouw overlijden gaat alles naar de nieuwe partner en krijgen jouw kinderen slechts een vordering (die ze vaak pas krijgen als de stiefouder ook overlijdt).

• Kinderen kunnen zich hierdoor “onterfd” voelen, wat leidt tot pijnlijke familieruzies.

Als financieel planner werk ik samen met de notaris om een constructie te bedenken waarbij én de nieuwe partner verzorgd achterblijft (woonrecht/vruchtgebruik) én het vermogen veiliggesteld wordt voor de eigen kinderen.

Pensioen en AOW: De onzichtbare valkuil bij opnieuw samenwonen

Samenwonen heeft directe gevolgen voor je inkomen, zeker als je de AOW-leeftijd nadert of gepasseerd bent.

• De AOW-val: Alleenstaanden krijgen een hogere AOW-uitkering (ca. 70% van het minimumloon). Ga je samenwonen (ook zonder contract, als je een gezamenlijke huishouding voert), dan daalt dit voor jullie beiden naar de gehuwdennorm (50% per persoon). Dit kan honderden euro’s per maand schelen.

• Nabestaandenpensioen: Ontvang je een nabestaandenpensioen van een overleden ex-partner? Check de polisvoorwaarden! Vaak stopt deze uitkering zodra je gaat samenwonen of trouwen.

Bij Holistic Banker rekenen we uit wat de “prijs” van het samenwonen is voor jullie netto besteedbaar inkomen. Soms is officieel latten financieel veel verstandiger.

Als DGA of ondernemer samenwonen?

Ben je ondernemer (DGA)? Dan is je bedrijf waarschijnlijk je grootste goed en je pensioenvoorziening. Een nieuwe partner brengt risico’s met zich mee.

Als je opnieuw gaat trouwen zonder huwelijkse voorwaarden, kan de nieuwe partner aanspraak maken op een deel van de waarde van de onderneming bij een scheiding. Ook bij overlijden wil je niet dat de continuïteit van de BV in gevaar komt doordat de nieuwe partner (zonder kennis van zaken) aandelen erft, terwijl misschien je kinderen of compagnon in de zaak zitten.

Waarom een financieel planner en niet alleen een notaris?

Mensen vragen mij vaak: “Maar dit regelt de notaris toch?” De notaris is onmisbaar voor het vastleggen van de juridische afspraken (het contract). Maar de notaris rekent niet.

De notaris vertelt je niet of je na het samenwonen nog genoeg geld overhoudt om die wereldreis te maken. De notaris berekent niet wat de fiscale impact is van het verkopen van je huis en het inbrengen van overwaarde. En de notaris kijkt niet of je pensioenopbouw nog wel klopt in de nieuwe situatie.

Een financieel adviseur bij opnieuw samenwonen doet het voorwerk. Wij maken het financiële masterplan. Met dat plan ga je naar de notaris om het juridisch dicht te timmeren.

Romantisch samenwonen, maar wel met de rekenmachine

Opnieuw verliefd worden is een prachtig cadeau. Het is zonde als die nieuwe start overschaduwd wordt door gedoe over geld of scheve gezichten bij de kinderen.

Hebben jullie beiden een verleden, een eigen vermogen en/of kinderen? Dan is “gewoon de sleutel geven en intrekken” een risico. Wil je weten hoe je samen verder kunt gaan, waarbij zowel jullie liefde als jullie vermogen en kinderen beschermd zijn?

Laten we de rugzakken eens openmaken en kijken hoe we ze slim kunnen herpakken.